za stroną: karnawałowo - Parafia - Aktualności - Misje Boliwia 

Karnawał pochodzi od włoskiego słów - caro, vale ("żegnaj mięso").- "pożegnanie mięsa" :)

Karnawał w Boliwii to jedno z najważniejszych świąt roku – wydarzenie o niezwykłej głębi kulturowej i religijnej, w którym radość, taniec i wspólnotowa zabawa łączą się z dawnymi wierzeniami andyjskimi oraz tradycją chrześcijańską. Choć na pierwszy rzut oka bywa postrzegany jako czas hałaśliwych parad i ulicznej euforii, w swojej istocie jest rytuałem przejścia: momentem dziękczynienia, oczyszczenia i prośby o błogosławieństwo przed rozpoczęciem Wielkiego Postu.

Najbardziej symbolicznym wyrazem tego święta jest Carnaval de Oruro, uznawany za serce boliwijskiego karnawału. Nie jest to zwykła parada, lecz pielgrzymka taneczna, podczas której tysiące tancerzy i muzyków przemierza kilka kilometrów ulicami miasta, zmierzając do sanktuarium Virgen del Socavón. Tancerze ofiarowują swój wysiłek, zmęczenie i wytrwałość jako akt wiary, wdzięczności lub wypełnienia osobistego ślubu. Przygotowania do udziału w procesji trwają często cały rok, a sam taniec ma charakter niemal ofiarny.

Tańce karnawałowe stanowią prawdziwą „opowieść w ruchu” o historii i tożsamości narodu. Diablada ukazuje walkę dobra ze złem, łącząc chrześcijańską symbolikę archanioła Michała z andyjską kosmologią. Morenada przypomina o cierpieniu afrykańskich niewolników pracujących w kopalniach, Tinku odwołuje się do rytualnej ofiary jako źródła życia, a Caporales przedstawiają relacje władzy i pracy z czasów kolonialnych. W ten sposób karnawał staje się „tańczoną historią” Boliwii.

Obok wymiaru religijno-symbolicznego istnieje żywiołowy, ludowy charakter święta. W miastach i miasteczkach powszechne są zabawy uliczne, polewanie się wodą i używanie kolorowej pianki. Zwyczaj ten ma znaczenie oczyszczające i odradzające – woda symbolizuje nowe życie, radość i obfitość. Szczególnie intensywnie praktykuje się to w moich regionach (okolice Cochabamby), gdzie całe dzielnice świętują razem, w atmosferze rodzinnej i wspólnotowej.

Jednym ze zwyczajów karnawału są rytuały ko’a (k’oa) i challa, głęboko zakorzenione w andyjskim postrzeganiu świata jako relacji między człowiekiem, naturą i sferą sacrum. Ko’a polega na spaleniu specjalnej „mesy andyjskiej” – ofiary z ziół, liści koki, słodyczy, alkoholu i symbolicznych przedmiotów – składanej Pachamama oraz duchom opiekuńczym miejsca. Dym unoszący się ku górze jest traktowany jako nośnik próśb i podziękowań.

Ko’a często towarzyszy challa, czyli rytuał błogosławienia domu, ziemi, pracy i dobytku poprzez polewanie alkoholem, rozsypywanie kwiatów i wypowiadanie życzeń pomyślności. W tradycyjnym rozumieniu nie wolno rozpocząć zabawy, jeśli wcześniej nie odda się czci ziemi; dopiero wtedy radość jest „dozwolona” i przynosi błogosławieństwo.

Karnawał jest także czasem obfitości stołu. Charakterystyczną potrawą jest Puchero – sycące danie, zwykle na bazie baraniny, warzyw, kukurydzy i owoców. Spożywanie baraniny symbolizuje dostatek, siłę i życie, a zarazem stanowi ostatni obfity posiłek przed okresem postu. Wspólne jedzenie wzmacnia więzi rodzinne i zamyka cykl świętowania.

W Boliwii poniedziałek i wtorek karnawałowy są dniami wolnymi od pracy, co ma korzenie zarówno w epoce kolonialnej, jak i w rdzennych tradycjach andyjskich. Karnawał zbiega się z porą deszczową i dawnymi obrzędami dziękczynnymi za plony, dlatego wstrzymanie pracy było konieczne, by cała wspólnota mogła uczestniczyć w święcie. Z czasem państwo uznało karnawał za element dziedzictwa narodowego, a dni wolne stały się znakiem, że jest to „czas wspólny” całego narodu.

Co charakterystyczne, w wielu regionach karnawał „wygasa” dopiero w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu, zwaną domingo de tentación. Wynika to z andyjskiego, cyklicznego pojmowania czasu oraz z religijnego synkretyzmu. Choć Środa Popielcowa jest przeżywana liturgicznie, kulturowe domknięcie święta następuje dopiero w tę niedzielę – jako łagodne przejście od radości ku ciszy, postowi i refleksji.

Tak więc w tym tygodniu było głośno i kolorowo dookoła. Gości też nie brakowało. Codzienność nieco inna, ale już wraca na swoje tory.

Cieszę się na dar kolejnego Wielkiego Postu. Pamiętam o Was. Polecam się tradycyjnie.

+