Historia Różańca

liczenie modlitw?

6 października 2021

Historia modlitwy różańcowej.

 

Modlitwa Różańcowa stała się powszechnie znana w Kościele dopiero ok. wieku XV, gdy uformowała się w dzisiaj znany nam Różaniec. Do rozpowszechnienia się Różańca przyczyniło się ogłoszenie święta Matki Bożej Królowej Różańca Świętego ostatecznie w 1716 roku. Ustanowienie tego święta poprzedziło zwycięstwo nad Turkami pod Lepanto w roku 1571. Nie było to pierwsze i ostatnie zwycięstwo Pani Różańcowej. Dzięki temu „spopularyzowana” została modlitwa różańcowa. Początki tego typu modlitwy sięgają jednak głęboko w historię Kościoła. Powszechne przekonanie przypisuje powstanie modlitwy różańcowej nadzwyczajnej interwencji Matki Najświętszej, która miała Różaniec przekazać św. Dominikowi Guzmanowi (1170-1221), założycielowi Zakonu Kaznodziejskiego: Dominikanów, jako niezawodne narzędzie do walki z heretykami. Następnie św. Dominik miał nauczyć tej modlitwy swoich duchowych braci i w ten sposób rozprzestrzenić się na cały świat. Ta piękna tradycja podkreśla niewątpliwie Boską moc Różańca. Z kolei historycy liturgii Kościoła zdają się widzieć równolegle rozwijającą się i coraz bardziej bogatszą w treść modlitwę różańcową, na której rozwój wpływała wiele czynników. Jednym z takich czynników był starodawny zwyczaj liczenia odmawianych modlitw przy pomocy kamieni lub ziarenek. Tak zliczali modlitwę „Ojcze nasz” mnisi egipscy. Do dalszego rozwoju formy modlitwy powtarzanej doszło dzięki Soborom: Efeskiemu (431) i Chalcedońskiemu(451). Sobory te zachęcały do wielbienia Boga i Bogurodzicy słowami Pisma św., a zwłaszcza słowami pozdrowienia, które skierował do Maryi Archanioł Gabriel i słowami św. Elżbiety. Zachęceni wierni częstokroć wiele razy powtarzali te same słowa. W Kościele Prawosławnym przyjęło to formę Akatistosu. Dzięki tej popularyzacji tekstu „Pozdrowienia Anielskiego” staje się on obok „Ojcze nasz”, najpoważniejszą modlitwą Pisma św. W wiekach średnich podtrzymywał tę tradycję właśnie św. Dominik. To wielokrotne powtarzanie modlitw przyczyniło się do ścisłego związku modlitwy brewiarzowej z przyszłym Różańcem. Brewiarz bowiem we wspólnocie odmawiali księża, zakonnicy i bracia zakonni siedem razy dziennie. W ten sposób w zależności od reguły zakonnej w ciągu określonego czasu odmawiano cały Psałterz, czyli 150 psalmów z Pisma św. Niestety niektórzy zakonnicy i bracia nie znali języka łacińskiego, w którym odmawiano Brewiarz. Stąd też najprawdopodobniej św. Benedykt zezwolił na zastępowanie psalmów powtarzaniem modlitwy „Ojcze nasz” lub „Pozdrowieniem Anielskim”, które kończyło się wówczas słowami „...błogosławiony owoc żywota Twojego Jezus...”. To udogodnienie szybko rozpowszechniło się we wszystkich zakonach i tak odmawiano wspólnie po 50 lub 150 „Ojcze nasz” a od XII wieku po 50 lub 150 „Zdrowaś Maryjo”. Modlitwę tę nazwano wkrótce Psałterzem Dziewicy Maryi. Odmawianie takich modlitw przepisywały również średniowieczne księgi pokutne jako zadośćuczynienie po Spowiedzi św. Z czasem zaczęto tę modlitwę dołączać do brewiarza, jako prolongację. Siostry zakonne natomiast zaczęły ten Psałterz nazywać: hoedekin, chatelet, petit chateau. Wyrażenia te oznaczały koronę, wieniec z kwiatów wkładany na głowę oblubienicy, a stąd blisko już było do wieńca z róż, czyli różańca. Niewątpliwie ta nazwa lepiej brzmiała niż preferowana wcześniej nazwa sznura do liczenia modlitw. Pod koniec XII wieku zauważamy ostateczne ukształtowanie się dzisiaj znanego nam Różańca, który nazywano Psałterzem złożonym z 15 modlitw „Ojcze nasz” i 150 modlitw „Zdrowaś Maryjo”. Tak wykształciła się forma słowna modlitwy różańcowej. Jednocześnie z zewnętrzną formą różańca św. kształtowała się wewnętrzna jego sfera. Obok Psałterza Dziewicy Maryi rozwijały się inne chwalące życie Jezusa Chrystusa i Najświętszej Maryi Panny. Tych pochwał było również 150. Rozrost tych form modlitwy domagał się uporządkowania. Nastąpiło to w roku 1409, kiedy to młody nowicjusz zakonu kartuzjańskiego Dominik z Prus rozkochany w życiu Pana Jezusa i Matki Bożej, a pragnący jednocześnie rozważać Ich życie połączył Psałterze w jedno. Bowiem zaczął do krótkiego „Zdrowaś Maryjo...”, kończącego się „...błogosławiony owoc żywota Twojego Jezus...” dołączać tzw. klauzule, czyli medytacje o życiu Jezusa i Maryi, które brzmiały w następujący sposób np.:

* Którego za zwiastowaniem anielskim poczęłaś z Ducha Świętego. Amen.

* Którego począwszy poszłaś w góry do Elżbiety. Amen

* Którego, wciąż pozostając ciałem i duszą świętą Dziewicą z radości urodziłaś. Amen

Klauzul, dziś powiedzielibyśmy tajemnic, było 150. Ich treścią było wcielenie, życie, męka, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Różaniec Dominika z Prus nie był jeszcze podzielony na dziesiątki. Zasadnicza zmiana nastąpiła w XV wieku, gdy liczbę klauzul, tajemnic ograniczono ze 150 do 15. Stało się tak dlatego, że powstające Bractwa Różańcowe, chciały, by różaniec stał się znany wśród coraz większej liczby wiernych. By tak się stało trzeba było, by  ludzie mogli go opanować pamięciowo. Mniejsza liczba tajemnic ułatwiła ich zapamiętanie i rozważanie. Teraz bowiem jedną tajemnicę rozważano przez 10 „Zdrowaś Maryjo”, a nie jak dotychczas przez jedno. Coraz bliżej było formy różańca jaką znamy. Na przełomie XV i XVI wieku zmieniła się sama modlitwa „Zdrowaś Maryjo”. Do powszechnie znanego Pozdrowienia Archanioła Gabriela i słów św. Elżbiety dodano modlitwę Kościoła zaczynającą się od prośby błagalnej: „Święta Maryjo...”. Ostateczne ukształtowanie się modlitwy różańcowej nastąpiło w wieku XVI. Na początku dołączono do różańca Wyznanie wiary - Skład Apostolski, a następnie doksologię: „Chwała Ojcu i Synowi...” na końcu każdego dziesiątka i wreszcie pomiędzy „Wierzę w Boga...” a pierwszą tajemnicę wprowadzono jedno „Ojcze nasz...” i trzy „Zdrowaś Maryjo...” o uproszenie cnót teologicznych: wiary, nadziei i miłości. W tej formie zatwierdził różaniec papież Pius V w 1569 roku w Liście Apostolskim Consueverunt Romani Pontifices. Wkrótce potem ustanowiono święto Matki Bożej Różańcowej w 1571 roku. Do wielkiego rozwoju tej modlitwy przyczynił się papież Leon XIII, który w roku 1883 poświęcił miesiąc październik Matce Bożej Różańcowej i polecił codziennie przez cały październik odmawiać Różaniec we wspólnotach parafialnych.. On też dołączył do Litanii Loretańskiej wezwanie Królowo Różańca Świętego.... Do wzrostu popularności modlitwy różańcowej przyczyniły się z pewnością objawienia w Lourdes, Fatimie, czy Gietrzwałdzie oraz przekonanie o niezwykłej skuteczności tej modlitwy. Dzięki objawieniom fatimskim powszechnie dodaje się po doksologii wezwanie: O mój Jezu, przebacz nam nasze grzechy, zachowaj nas od ognia piekielnego, zaprowadź wszystkie dusze do nieba i dopomóż szczególnie tym, którzy najbardziej potrzebują Twojego miłosierdzia”. Do dużego wzbogacenia modlitwy różańcowej doszło 16 października 2002 roku. Listem Apostolskim Rosario Virginis Mariae” Jan Paweł II wprowadził część światła do dotychczas znanych części radosnej, bolesnej i chwalebnej. Tajemnice światła były znane w formie klauzul, o których była mowa wyżej, a teraz w myśl potocznej opinii, która nazywała Różaniec „staszczeniem Ewangelii”, papież dołączył tajemnice opisujące głoszenie Ewangelii przez Jezusa, od Chrztu  w Jordanie do Ostatniej Wieczerzy.

Ks. Andrzej Nowak

Pozostałe aktualności


Rozważania o życiu

» więcej

Błogosławiony jesteś, Panie na tronie Twojego Królestwa, uwielbiony i wywyższony na wieki.

Dn 3,55

Ciekawostki o parafii

Poznaj obecne i historyczne fakty


Używamy plików cookies Ta witryna korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności i plików Cookies .
Korzystanie z niniejszej witryny internetowej bez zmiany ustawień jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików Cookies. Zrozumiałem i akceptuję.
178 0.095876932144165